Voor Sanne Verrips was een simpele wandeling in de natuur het begin van een jarenlange medische strijd. Wat begon met een onopgemerkte tekenbeet, ontaardde in een complex ziektebeeld dat haar leven volledig overhoop gooide. Tegenwoordig zet zij haar ervaringen in voor de Lymevereniging, maar de herinneringen aan haar eigen ziekteproces zijn nog steeds levendig.
Haar verhaal is helaas geen uitzondering. Terwijl de winters milder worden en de natuur langer actief blijft, experts waarschuwen voor oprukkende teek en de toenemende risico’s van tekengerelateerde infecties in West-Europa. De tekenpopulatie breidt zich niet alleen geografisch uit, maar de actieve periode waarin deze parasieten mensen kunnen besmetten, wordt steeds langer.
Als arts en medisch schrijver zie ik een zorgwekkende trend: de onderschatting van de tekenbeet. Veel mensen associëren de ziekte van Lyme enkel met een rode ring op de huid, maar de klinische realiteit is vaak veel complexer en invaliderender, zoals Sanne aan den lijve heeft ondervonden.
De onzichtbare impact van de ziekte van Lyme
De ziekte van Lyme, veroorzaakt door de Borrelia-bacterie, kan zich in verschillende stadia manifesteren. Voor sommigen is een tijdige behandeling met antibiotica voldoende, maar voor anderen begint een grillig traject van chronische klachten. Sanne Verrips beschrijft dit proces als een onvoorspelbare reeks symptomen die haar dagelijks leven beïnvloedden.
“Ik had zenuwpijnen, mijn ogen konden geen licht meer verdragen,” vertelt Sanne over haar zwaarste periodes. De complexiteit van de ziekte maakte het lastig om grip te krijgen op haar gezondheid: “Ik had zo een bingokaart vol kunnen hebben, want ik heb iets van dertig verschillende klachten gehad die zich de hele tijd afwisselden.”
Deze variatie in symptomen — variërend van extreme vermoeidheid en gewrichtspijn tot neurologische uitval — is precies waarom de diagnose vaak vertraagd wordt. Wanneer de karakteristieke rode ring (erythema migrans) uitblijft of over het hoofd wordt gezien, kan de bacterie zich verspreiden naar het zenuwstelsel en de gewrichten, wat leidt tot neuroborreliose of Lyme-artritis.
Waarom de dreiging toeneemt
De waarschuwingen van experts over de oprukkende teek zijn geworteld in ecologische veranderingen. De *Ixodes ricinus*, de meest voorkomende teek in Europa, is sterk afhankelijk van vochtigheid en temperatuur. Door de stijgende gemiddelde temperaturen overleven meer teken de winter en beginnen ze eerder in het voorjaar aan hun zoektocht naar een gastheer.
Daarnaast zorgt de toename van wilde dieren, zoals reeën en muizen, voor een groter reservoir van bacteriën en virussen. Volgens gegevens van het RIVM zijn teken inmiddels in vrijwel alle Nederlandse natuurgebieden aanwezig, inclusief stedelijke parken en tuinen, waardoor het risico niet langer beperkt is tot diep in het bos.
Naast de ziekte van Lyme is er groeiende aandacht voor TBE (tekenencefalitis), een virale infectie die het centrale zenuwstelsel aantast. Hoewel TBE in Nederland zeldzamer is dan Lyme, wordt het virus in Centraal- en Oost-Europa steeds vaker waargenomen en schuift de grens langzaam naar het noorden op, wat reizigers en outdoor-enthousiastelingen extra alert maakt.
Lyme versus TBE: De belangrijkste verschillen
Om de risico’s beter te begrijpen, is het essentieel om het onderscheid te kennen tussen de bacteriële infectie (Lyme) en de virale infectie (TBE).
| Kenmerk | Ziekte van Lyme | TBE (Tick-borne encephalitis) |
|---|---|---|
| Oorzaak | Borrelia-bacterie | TBE-virus |
| Behandeling | Antibiotica (effectief) | Ondersteunend (geen antiviraal) |
| Kenmerk | Vaak rode ring (Erythema migrans) | Griepverschijnselen, later hersenvliesontsteking |
| Preventie | Preventieve kleding & controle | Vaccinatie beschikbaar |
Preventie en vroegtijdige detectie
De beste bescherming tegen de oprukkende teek is preventie. Als arts adviseer ik een gelaagde aanpak om de kans op een beet te minimaliseren en de risico’s bij een eventuele beet te beperken.
- Kledingkeuze: Draag lange mouwen, lange broekspijpen en stop uw broekspijpen in uw sokken wanneer u door hoog gras of bos loopt. Lichte kleuren maken het makkelijker om een teek op tijd op te merken.
- Lichaamscontrole: Controleer na elke activiteit in de natuur uw hele lichaam. Let extra op warme plekken zoals de knieholtes, liezen, oksels en achter de oren.
- Correcte verwijdering: Gebruik een tekentang of een tekenkaart. Trek de teek recht omhoog uit de huid zonder deze te pletten, om te voorkomen dat er bacteriën in de wond worden geperst.
- Monitoring: Houd de plek van de beet minimaal 30 dagen in de gaten. Ontstaan er koorts, spierpijn of een rode ring? Neem dan direct contact op met uw huisarts.
Voor mensen die veelvuldig verblijven in gebieden waar TBE endemisch is, kan een vaccinatie worden overwogen. Raadpleeg hiervoor altijd een gespecialiseerde arts of de richtlijnen van het ECDC (European Centre for Disease Prevention and Control).
Disclaimer: Dit artikel is bedoeld voor informatieve doeleinden en dient niet als vervanging voor professioneel medisch advies, diagnose of behandeling. Raadpleeg altijd een gekwalificeerde zorgverlener bij gezondheidsklachten.
De strijd tegen tekengerelateerde ziekten verschuift naar een preventieve aanpak waarbij publieksvoorlichting centraal staat. De komende maanden zullen gezondheidsinstanties waarschijnlijk nieuwe richtlijnen publiceren over de actuele risicozones in Europa, nu de seizoensgrenzen verder vervagen.
Heeft u ervaringen met tekenbeten of tips voor preventie? Deel uw verhaal in de reacties of deel dit artikel met anderen die graag de natuur opzoeken.
