Kaynak, Andy Rain/EPA/Bloomberg /Getty Images
-
- Yazan, BBC News Türkçe
- Bildirdiği yer, Londra
-
-
Okuma süresi 4 dk
ABD Başkanı Donald Trump, İngiltere medyasına peş peşe verdiği röportajlarda Başbakan Keir Starmer’ı İran konusunda hedef almaya devam ediyor.
The Sun gazetesine konuşan Trump, Starmer’ın “yardımcı olmadığını, bunu hiç beklemediğini, İngiltere’den böyle bir şey göreceğini hiç düşünmediğini” söyledi.
Trump, “İlişkilerin eskisi gibi olmaması çok üzücü” diye ekledi.
İngiltere ABD’nin en yakın müttefiki olarak biliniyor ve aralarındaki ilişki “özel” diye nitelendiriliyor.
Aynı röportajda Trump, Fransa’yı övdü ve “Fransa harika davrandı. Hepsi harika davrandı. İngiltere diğerlerinden çok farklı davrandı” ifadelerini kullandı.
Başbakan Starmer, 1 Mart Pazar akşamı İngiltere’nin üslerini ABD’nin kullanmasına “savunma” amaçlı saldırılar için izin verdi.
Starmer, İngiltere parlamentosunun 2 Mart’taki oturumunda hükümetinin “gökyüzünden rejim değişikliğine inanmadığını” söyledi.
“Hepimiz Irak savaşının hatalarını hatırlıyoruz ve bunlardan ders çıkardık. İngiltere’nin hamlelerinin hepsinin bir hukuki temeli ve iyi düşünülmüş bir planı olmalı” dedi.
Starmer, mevcut izin konusunda parlamento oylamasına gerek olmadığını, olası bir saldırı operasyonları için üs kullanma talebi noktasında oylamaya gidileceğine işaret etti.
Keir Starmer ayrıca “Başkan Trump, ilk saldırılara katılmama kararımıza katılmadı ama İngiltere’nin ulusal çıkarlarını değerlendirmek benim görevim. Bunu yaptım ve kararımın arkasındayım” dedi.
BBC parlamento muhabiri Nick Eardley, Starmer’ın sözlerinin güçlü ve Trump ile karşıtlığı gösterdiğini yorumladı.
The Sun gazetesinden önce Daily Telegraph’a da konuşan Trump, ABD’nin isteğine karşılık verilmesindeki gecikmenin “büyük ihtimalle iki ülke arasında daha önce hiç yaşanmadığını” belirtti.
Trump, Starmer için de “İsteğin meşruluğu konusunda kaygılı gibi görünüyordu” dedi.
BBC’den Chris Mason’ın analizi
ABD ve İsrail’in, İran’a saldırıları sonrası ilk 48 saatte önce İngiltere Savunma Bakanı, ardından da Dışişleri Bakanı bu saldırılar hakkında İngiltere’nin duruşunu ve bunun sebeplerini kamuoyunu ikna edecek bir şekilde ifade etmekte zorlandılar.
Ancak Başbakan Starmer, parlamentoda, hükümetinin “gökyüzünden rejim değişikliğine inanmadığını” söyleyerek görüşünü net ve açık bir şekilde ifade etmiş oldu.
Bununla birlikte ABD Başkanı Donald Trump ile görüş ayrılığı içinde olduğunu kabul etmek konusunda da çok netti.
Bu ayrılık, iki ülke lideri arasında şimdiye kadarki en büyük ve önemli görüş ayrılığı olabilir.
Keir Starmer, yaklaşık iki buçuk saat boyunca milletvekillerinin sorularını yanıtladı.
ABD ve İsrail’in saldırılarının doğru olmadığını söyledi ve hukuki de olmadığını ima etti.
ABD’ye İran füze fırlatma rampalarını bombalamak için İngiltere hava üslerini kullanması için yetki vermesininse doğru ve hukuka uygun olduğunu savundu. Amaç Basra Körfezi’ndeki müttefik devletleri korumaktı.
Irak savaşının hatırası parlamentoda, başbakan da dahil olmak üzere defalarca dile getirildi.
Kaynak, PA Media
2003’te başlayan ve yıllarca süren bu savaş Starmer için şu anki görüşlerini savunmada anahtar rol oynadı.
Neyin hukuka uygun olduğu konusunda ise ortada bir tartışma olduğu kuşkusuz.
Muhafazakarlar adına konuşan Lord Wolfson, İngiltere’nin bu saldırılara dahlinin, uluslararası hukuka göre uygun olabileceğine inandığını anlattı.
Ancak başbakan bu görüşe katılmıyor. Hukuka uygun davranmanın önemi konusundaki sezgisi açık.
İşçi Partisi milletvekillerinin çoğu hem soldan hem de sağdan gelen eleştirilere rağmen Starmer’ın kararından memnun görünüyor.
Muhafazakarlar ve Reform UK ise, İngiltere’nin müttefik ABD ve İsrail’e desteğini çok daha açık bir şekilde ifade etmesi gerektiğini söylüyor.
Liberal Demokratlar, Yeşil Parti ve İrlanda Milli Partisi (Scottish National Party) farklı derecelerde Trump konusunda çok daha eleştirel bir noktada.
YouGov tarafından yapılan kamuoyu araştırmasına göre İngiltere’de gittikçe daha fazla insan ABD’nin eylemlerine karşı. Ayrıca daha fazla kişi İngiltere’nin ABD’ye İngiliz üslerini kullandırma kararına karşı görüş bildirdi.
Bu noktaya nasıl gelindi?
Şubat ayında, İngiliz hükümetinin ABD’nin İran’a yönelik olası saldırılarını desteklemek için İngiliz askeri üslerini kullanmasına izin vermediği bildirilmişti.
ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın “anlaşma yapmamaya karar vermesi” durumunda iki üssün operasyonlar için kullanmasının “gerekli olabileceğini” söylemişti.
BBC’nin edindiği bilgiye göre, İngiltere’nin üsleri kullandırma kararından sonra ABD’nin İran’ın füze rampalarına yönelik saldırılar için İngiltere’nin Gloucestershire bölgesindeki Kraliyet Hava Kuvvetleri (RAF) Fairford ve Hint Okyanusu’ndaki Diego Garcia üslerini kullanması muhtemel.
Her iki üs de geçmişte ABD tarafından uzun menzilli ağır bombardıman görevleri yürütmek için kullanılmıştı.
Kaynak, AFP via Getty Images
Keir Starmer 28 Şubat’ta yaptığı açıklamada, İngiltere’nin saldırılarda “hiçbir rol oynamadığını” vurguladı.
Starmer 1 Mart akşamı sosyal medyada yayınladığı video mesajında ise, İngiliz uçaklarının İran saldırılarını başarıyla engellediğini belirtti.
Körfez’deki müttefiklerinin destek çağrısına yanıt verdiklerini söyleyen Starmer, bölgede en az 200 bin İngiliz vatandaşının bulunduğunu (bunlar arasında yerleşik kişiler, tatilde olanlar ve transit yolcular da bulunuyor) belirtti.
Starmer “Tehdidi durdurmanın tek yolu, füzeleri kaynağında, depolama alanlarında veya füzeleri ateşlemek için kullanılan fırlatma rampalarında imha etmek” diye ekledi.
Starmer şöyle devam etti:
“Amerika Birleşik Devletleri, bu özel ve sınırlı savunma amacı için İngiliz üslerini kullanma izni talep etti.”
“İran’ın bölgeye füze fırlatmasını, masum sivilleri öldürmesini, İngilizlerin hayatını riske atmasını ve olaya karışmamış ülkeleri vurmasını önlemek için bu talebi kabul etme kararı aldık.”